Psikolojik destek ne zaman alınmalı? Kendinize sorabileceğiniz 8 soru

“Psikolojik destek ne zaman alınmalı?” sorusu bize en sık sorulan sorulardan biri. Çoğu zaman da şu cümleyle birlikte gelir: “Ama benim durumum o kadar ciddi değil.” Oysa bir uzmana başvurmak için belirli bir eşiği geçmiş olmak gerekmiyor. Ölçüt, yaşadığınız şeyin ne kadar “büyük” olduğu değil; sizi ne kadar süredir ve ne ölçüde zorladığıdır.

Aşağıdaki sorular bir test ya da tanı aracı değildir. Kendinizi biraz daha net görmenize yardımcı olacak bir kontrol listesi olarak düşünebilirsiniz.

Psikolojik destek ne zaman alınmalı? 8 soru

1. Bu his ne zamandır benimle?

Bir ayrılığın ardından birkaç gün mutsuz olmak, önemli bir sunumdan önce gerilmek beklenen tepkilerdir. Ancak çökkünlük, huzursuzluk ya da öfke iki haftadan uzun süredir günlerinizin çoğuna yayılmışsa bunu ciddiye almak gerekir.

2. Günlük işlerimi eskisi gibi yapabiliyor muyum?

İşe odaklanamamak, okulda geri kalmak, faturaları ya da mesajları sürekli ertelemek, sabah yataktan çıkmanın bir mücadeleye dönüşmesi; zorlanmanın artık yaşamınızın işleyişine dokunduğunu gösterir.

3. Uykum ve iştahım değişti mi?

Uykuya dalamamak, gece sık uyanmak ya da her zamankinden çok uyumak; iştahın belirgin biçimde artması ya da azalması duygusal yükün bedene yansımış hâli olabilir. Bu değişikliklerin tıbbi bir nedeni olup olmadığını bir hekimle konuşmak da önemlidir.

4. İlişkilerimde aynı sahneyi tekrar tekrar mı yaşıyorum?

Partnerle, aileyle ya da iş arkadaşlarıyla konu değişse de hep aynı yerde biten tartışmalar, kendiliğinden fark edilmesi zor örüntülere işaret edebilir. Bu örüntüler bireysel ya da çift danışmanlığında birlikte ele alınabilir.

5. Son dönemde hayatımda büyük bir değişiklik oldu mu?

Bir yakını kaybetmek, ayrılık, taşınma, iş kaybı, emeklilik ya da ebeveyn olmak gibi geçişler en dayanıklı insanları bile sarsabilir. Bu dönemlerde destek almak bir zayıflık işareti değil, yükü tek başınıza taşımamayı seçmektir.

6. Kaygı beni bazı yerlerden ve insanlardan uzak tutuyor mu?

Toplantıda söz almamak, metroya binmemek, davetleri sürekli geri çevirmek… Kaçınma kısa vadede rahatlatır ama yaşam alanını giderek daraltabilir.

7. Rahatlamak için bana zarar veren şeylere mi başvuruyorum?

Alkolün ya da madde kullanımının artması, kontrolsüz yeme, saatlerce ekran başında kalma gibi davranışlar bazen zor duyguları bastırmanın yolu hâline gelir. Bunu fark etmek, değişimin ilk adımıdır.

8. Çevremdekiler bende bir değişiklik fark etti mi?

Yakınlarınızın “Son zamanlarda sen pek sen değilsin” demesi, içeriden görmenin zor olduğu bir değişikliği yansıtıyor olabilir.

Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeyin: 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun.

“Yeterince kötü” olmanız gerekmiyor

Psikolojik danışmanlık yalnızca kriz anları için değildir. Bir karar sürecinde netleşmek, kendinizi daha iyi tanımak, ilişkilerinizde neyin tekrar ettiğini anlamak için de başvurabilirsiniz. Erken başvurmak, çoğu zaman sorunların büyümeden ele alınabilmesi anlamına gelir.

Örnek (kurgusal): 29 yaşındaki Ece, aylardır işten eve döndüğünde hiçbir şey yapmak istemediğini, hafta sonlarını uyuyarak geçirdiğini fark ediyor. “Herkes yoruluyor” diyerek erteliyor. İlk görüşmede, yorgunluğun arkasında yıllardır kimseye “hayır” diyememenin biriktirdiği bir yük olduğunu konuşmaya başlıyorlar.

Kime başvurmalıyım: psikolog, psikolojik danışman, psikiyatrist?

Psikiyatrist tıp eğitimi almış bir hekimdir; tanı koyar ve gerektiğinde ilaç düzenler. Psikolog ve klinik psikolog psikoloji eğitimi almıştır; psikolojik danışman ise psikolojik danışmanlık ve rehberlik eğitimi almıştır. Bu meslekler görüşmeler aracılığıyla psikolojik destek sunar. Hangi uzmana başvuracağınızdan emin değilseniz kısa bir ön görüşme yönlendirme için yeterlidir; gerekli durumlarda psikiyatrik değerlendirme için de yönlendirme yapılır.

Ankara'da ilk adımı atmak

İlk görüşme bir tanışma görüşmesidir: Sizi neyin getirdiğini, beklentilerinizi ve nasıl bir yol izlenebileceğini konuşursunuz. Devam edip etmemeye bu görüşmenin ardından birlikte karar verilir. Mono Psikoloji'de görüşmeler Çankaya'daki merkezimizde yüz yüze ya da online yapılabilir. Hangi uzmanın size uygun olduğunu bilmiyorsanız bize yazmanız yeterli; ihtiyacınızı dinleyip birlikte karar veririz.

Sık sorulan sorular

Psikolojik destek almak için bir tanı ya da sevk gerekir mi?

Hayır. Psikolojik danışmanlığa başvurmak için tanı ya da sevk gerekmez. Sizi zorlayan herhangi bir konu için başvurabilirsiniz.

Psikolog ile psikiyatrist arasındaki fark nedir?

Psikiyatrist bir hekimdir; tanı koyar ve gerektiğinde ilaç düzenler. Psikolog ve psikolojik danışmanlar görüşmeler aracılığıyla psikolojik destek sunar. Gerekli durumlarda iki meslek birlikte çalışır.

Görüştüğüm uzmanla anlaşamazsam ne olur?

Bu doğal bir durumdur ve açıkça söyleyebilirsiniz. Uzman, size daha uygun olabilecek bir meslektaşına yönlendirme yapabilir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kişisel bir değerlendirmenin ya da profesyonel desteğin yerini tutmaz.